Projecten 13 maart 2026 Deel artikel

Een levendig en vitaal Willemstad: hoe de (vrijetijds-) economie daaraan bijdraagt

Twee sporen, één richting: werken aan een centrumvisie voor Willemstad en een programma vrijetijdseconomie voor de gemeente Moerdijk

Levendige kernen met een bloeiende vrijetijdseconomie. Dat zijn twee belangrijke thema’s voor de gemeente Moerdijk. De afgelopen jaren investeerde de gemeente dan ook samen met de vrijetijdssector in het op orde brengen van de toeristisch-recreatieve basis. Daarnaast werkt de gemeente aan een programma aanpak vitale centra. Deze onderwerpen komen samen in de historische vesting van Willemstad: bij uitstek de kern waar bezoeker én inwoner elkaar kruisen. Maar hoe houd je dit leefbaar? Hoe ziet de balans tussen inwoner en toerist eruit? En hoe voegt de vrijetijdseconomie niet alleen economische waarde toe, maar draagt het ook bij aan een fijne en aantrekkelijke leefomgeving in de hele gemeente? Wij stelden een centrumvisie op voor Willemstad en een programma Vrijetijdseconomie voor de gehele gemeente Moerdijk waarin deze vragen beantwoord worden.

EEN AANTREKKELIJK GEBIED MET POTENTIE

Jaarlijks bezoeken ruim 600.000 bezoekers de gemeente Moerdijk. De meeste bezoekers brengen een bezoek aan de Stelling van Willemstad met de historische vestingen Willemstad en Klundert en forten zoals Fort Sabina. Maar ook het levendige centrum van Zevenbergen en het uitgestrekte buitengebied zijn aantrekkelijke plekken voor bezoekers van binnen en buiten de gemeente. Eerder onderzoek van Ginder liet zien dat de vesting van Willemstad de meeste unieke bezoekers (bijna 400.000) trekt. Dit betekent dat Willemstad toeristisch gezien erg interessant is, maar tegelijkertijd zetten verschillende opgaven de samenhang, levendigheid en beschikbare ruimte in Willemstad onder druk.

VERANDEREND VOORZIENINGENAANBOD

In Willemstad verandert het voorzieningenaanbod omdat winkels verdwijnen, functies versnipperen en wonen meer terrein wint. De opgave is om een samenhangend en aantrekkelijk voorzieningenniveau te creëren en behouden dat lokale leefbaarheid ondersteunt én ondernemers ruimte biedt om zich te vestigen. De vrijetijdseconomie zorgt voor extra draagvlak om het voorzieningenniveau op peil te houden, aangezien toeristen ook gebruik maken van deze voorzieningen. Daarmee biedt de vrijetijdseconomie een positieve stimulans voor bijvoorbeeld detailhandel, horeca en supermarkten. Door gerichte versterking van het aanbod, het stimuleren van nieuwe ondernemers, onderlinge samenwerking en het benutten van de kracht van de vrijetijdseconomie, ontstaat een positieve ontwikkelspiraal waarin voorzieningen blijven bestaan en de vesting aantrekkelijk blijft.

CULTUUR EN ERFGOED ALS DRAGER VAN HET TOERISTISCH PRODUCT

Hoewel Willemstad rijk is aan historie en erfgoed, wordt dit nog onvoldoende benut. Deze historie kan een stevige basis vormen voor een aantrekkelijke en onderscheidende vesting, mits het erfgoed zichtbaarder en toegankelijker wordt. Om de beleving van Willemstad en haar identiteit te versterken, is het daarom belangrijk om historische locaties openbaar toegankelijk te maken voor een breder publiek en de (historische) kwaliteit te waarborgen. Hierdoor wordt de beleefbaarheid vergroot. Cultuur en erfgoed zorgen er op die manier voor dat de verblijfsduur van bezoekers wordt verlengd en creëren een ontmoetingsplek voor inwoners. Zo nodigen cultuur en erfgoed uit tot culturele activiteiten, nieuwe initiatieven, nieuwe bezoekmotieven en een aantrekkelijker woon- en leefklimaat.

Foto credits: Marc Bolsius

VRIJETIJDSECONOMIE ALS MOTOR OM BEREIKBAARHEID EN TOEGANKELIJKHEID TE VERSTERKEN

De vrijetijdseconomie brengt de nodige bewegingsstromen met zich mee. In Willemstad spelen fundamentele vragen over de rol van de auto in de vesting, de veiligheid van fietsers en wandelaars en de capaciteit van routes en parkeervoorzieningen. De opgave is om deze belangen in balans te brengen binnen de beperkte ruimte van de vesting. Een aantrekkelijke vesting, voor inwoners en bezoekers, vraagt om goede bereikbaarheid en veilige routes voor auto, fiets en voetganger. Keuzes zijn nodig om mobiliteit in balans te brengen, zodat de vesting zowel toegankelijk als leefbaar blijft. Heldere route¬structuren en passende parkeervoorzieningen zijn cruciaal om de vesting aantrekkelijk te houden voor zowel bewoners als bezoekers. Autoluwe en autovrije zones dragen hier aan bij, gecombineerd met een gastvrije, zichtbare toegang voor bezoekers.

ONZE INTEGRALE AANPAK LEIDT TOT ACTIE

De kracht van dit traject zit in de samenhang. Twee verschillende opgaven die elkaar raken en waarbij de oplossingen elkaar versterken. De vrijetijdseconomie is meer dan toerisme alleen. In de gemeente Moerdijk wordt het ingezet als middel om identiteit te versterken, de leefomgeving te verrijken en Willemstad verder te laten uitgroeien tot een levendige en vitale vesting voor bewoners én bezoekers. Vrijetijdseconomie raakt ruimtelijke economie.

Een integraal vraagstuk vraagt om een integrale benadering. Gedurende het hele proces deelden we inzichten binnen beide projecten, haalden we gezamenlijk input op en organiseerden we (brede) bijeenkomsten met stakeholders. Deze stakeholders zijn namelijk van groot belang voor draagvlak en het tot uitvoering brengen van de visie. De bijeenkomsten hebben mede bijgedragen aan het creëren van energie bij ondernemers en andere stakeholders. Zo gaat de gemeente samen met het Mauritshuis kijken naar het verruimen van de openingstijden, zijn ondernemers uit Willemstad aan de slag om hun samenwerking verder te vorm geven en wordt in de regio West Brabant een toeristisch-recreatieve samenwerking opgestart. Zo pakken we door op daar waar energie zit en werken we efficiënt, met brede expertise aan de opgaven die spelen voor de gemeente Moerdijk en in Willemstad. Deze integrale benadering is cruciaal om van opgaven te komen tot gedragen strategieën waar draagvlak voor is.

BENIEUWD WAT ONZE AANPAK VOOR JOUW GEMEENTE KAN BETEKENEN?

Wil je de kracht van vrijetijdseconomie ook optimaal inzetten voor vitale kernen? En benieuwd hoe onze aanpak werkt voor jouw gemeente? Neem dan contact op!