Horst aan de Maas: een integraal programma arbeidsmigranten

De komende jaren is op onze krappe arbeidsmarkt de structurele inzet van arbeidsmigranten essentieel. Dat vraagt erom het onderwerp stevig te integreren in het beleid van gemeente en regio. De gemeente Horst aan de Maas is koploper op dit gebied. Joep Janssen, senior adviseur Economie en Ruimte bij Ginder, ontwikkelde samen met een gedreven team van ambtenaren een integraal programma arbeidsmigranten. Alle relevante partijen en stakeholders zijn betrokken in de gezamenlijke visie en aanpak. Daarmee wordt de economische kracht van arbeidsmigratie versterkt en worden arbeidsmigranten op hun waarde geschat. Zij krijgen de positie, de plaats in de maatschappij én de huisvesting die ze verdienen.‍

In de gemeente Horst aan de Maas werken er al jarenlang veel arbeidsmigranten. “In eerste instantie vooral in de land- en tuinbouw. Maar inmiddels ook in de logistieke tak van de nieuw ontwikkelde Greenport Venlo en in tal van andere sectoren", vertelt Joep. "Tijdens de seizoenpiek werken en wonen er in de gemeente zo’n 7.000 arbeidsmigranten op ongeveer 43.000 inwoners. Dat zorgt voor uitdagingen op vele fronten. Een goed inschrijvingssysteem. Voldoende en kwalitatief goede huisvesting. Draagvlak onder de inwoners. Integratie van arbeidsmigranten die nieuwe inwoners willen worden. De taalontwikkeling van deze mensen. Zaken die we in Horst aan de Maas integraal hebben opgepakt vanuit het idee dat alle betrokken partijen hierin allemaal hun eigen verantwoordelijkheid hebben. Wij proberen die partijen te bewegen om deze verantwoordelijkheid te nemen. Te beginnen met de gemeente en de regio, maar zeker ook de werkgevers, uitzenders en huisvesters en niet in de laatste plaats de arbeidsmigrant zelf.”

‍
‍Keur aan partijen en belangen

Janssen noemt het zelf ‘schaken op diverse borden’ en ‘een kwestie van lange adem’. “Want je hebt te maken met een keur aan partijen die allemaal hun belangen hebben. En dus hebben we elke  relevante partij betrokken. Ambtenaren van verschillende afdelingen. Van sociaal domein, burgerzaken en vergunningverlening tot economie, wonen, ruimte en handhaving. Bedrijven die actief zijn in de foodproductie, de bouw, de zorg, de logistiek en de vrijetijdsindustrie. Precies die sectoren waar arbeidsmigranten inmiddels onmisbaar zijn vanwege vergrijzing en toenemende personeelsschaarste. Uiteraard de uitzendbureaus en huisvesters, omdat ook zij directe invloed hebben op het welzijn en de zekerheden van arbeidsmigranten. En ook lokale en regionale overheden en instanties, omdat je verder moet kijken dan alleen de eigen gemeentegrenzen.”
‍

Concrete zaken aanpakken

Bij de ontwikkeling van de integrale visie is er gestreefd naar het op orde krijgen van de basis. “Met een duidelijke focus, met prioriteiten en met oog voor praktische uitvoerbaarheid en haalbaarheid. Want maak je het te breed dan gebeurt er uiteindelijk niets. Wij hebben daarom direct  een aantal concrete zaken aangepakt. Bijvoorbeeld de deelname aan een pilot samen met enkele andere gemeenten, VNG en het ministerie van BZK, rondom een goed inschrijvingssysteem met uniforme processen en bestanden. Waardoor gemeente en andere instanties eenduidig zicht hebben op wie arbeidsmigranten zijn en waar ze zich bevinden. Net als bij elke andere inwoner van ons land het geval is. Arbeidsimmigranten verdwijnen zo niet in de anonimiteit.”

Huisvestingseffecten, servicepunt, app en talenplan

Ook werkt Horst aan de Maas samen met VNG aan een huisvestingseffectrapportage. “Een voorbeeld voor andere gemeenten die adequaat met arbeidsmigrantenhuisvesting aan de slag willen als een nieuw bedrijf zich gaat vestigen’", aldus Janssen. "Daarnaast ontwikkelen we heel praktisch een servicepunt en een app waarmee arbeidsmigranten worden voorgelicht over onder meer hun rechten, plichten en allerlei praktische informatie kunnen vinden. Ook is er het ‘10.000 Talenplan’ voor heel Noord-Limburg. Waarin arbeidsmigranten onder meer geholpen worden bij het zichzelf verstaanbaar maken in Nederland. En het tot zich kunnen nemen van belangrijke informatie over hoe zaken geregeld zijn. Het gaat dan niet alleen om het goed leren spreken en lezen van het Nederlands, want velen gaan na een tijdje terug naar hun eigen land of aan de slag in een ander land. Misschien is Engels dan voor de meesten eenvoudiger en aantrekkelijker. Je moet ook gewoon heel praktisch blijven denken.”